GOSPODARKA WODNA

OCHRONA WÓD POWIERZCHNIOWYCH

       Powiat leży na granicy wododziałów Dorzecza Warty oraz Dorzecza Wieprzy i Przymorza, skąd ze wzgórz moreny czołowej ostatniego zlodowacenia zwanego Bałtyckim, bierze początek kilka rzek, np. Parsęta, Gwda, Dębnica, Piława, Dobrzyca. Charakterystyczną cechą powiatu, leżącego na Pojezierzu Drawskim są liczne jeziora i oczka wodne. Przede wszystkim są to jeziora rynnowe (długie, wąskie oraz głębokie). Na terenie powiatu jest ponad 100 jezior o powierzchni przekraczającej 1 ha. Największe z nich Wielimie ma 1800 ha, Pile - 1000 ha.
       Z uwagi na źródliskowy charakter rzek i bogactwo jezior stanowiących podstawę rozwoju turystyki na naszym terenie, walory te powinny zostać poddane szczególnej ochronie opartej na ścisłej kontroli ilości biogenów wprowadzanych do wód i do ziemi w obszarze ich zlewni. Pomimo, że na obszarach zlewni zbiorników wód powierzchniowych nie obserwuje się w ostatnich latach intensywnego rozwoju upraw rolnych i przemysłu, nadal występuje znaczne przyspieszenie eutrofizacji zbiorników wodnych, zmierzające do ich wypłycenia, stopniowego zarastania przez roślinność lądowo-wodną oraz wodną i ich zaniku.
       Niepokojącym zjawiskiem będącym wynikiem zanieczyszczeń wód biogenami jest pojawianie się masowych zakwitów wód, powodowane przez sinice z gatunku Microcystis aeruginosa.
       W bieżącym roku z tego powodu wprowadzono zakaz kąpieli na kąpielisku miejskim w Szczecinku. Przepływowy charakter tego zbiornika stanowi zagrożenie dla wszystkich jezior tzw. "Pętli szczecineckiej" w tym jez. Wielimie (zaszczepianie kolejnych zbiorników sinicami). Zanieczyszczenie wody może utrzymywać się przez wiele lat. Według najnowszych badań przeprowadzonych przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska w Szczecinie w 2000r. jakość wód Jeziora Trzesiecko obniżyła się z II na III klasę.
       Masowy rozwój sinic znacznie obniża lub wyklucza przydatność wód do powszechnego korzystania. Sinice po osiągnięciu maksimum rozwoju, w momencie wyczerpania biogenów i dwutlenku węgla w wodzie obumierają. Do wody uwalniane są substancje toksyczne z grupy hydroksyamin (mikrotoksyny).
Czynniki te są niebezpieczne dla zdrowia i życia ludzi, powodują też śmierć organizmów wodnych.
Mikrotoksyny są substancjami o toksyczności 1000 razy większej od cyjanku sodu lub potasu.
       Zauważalna jest też pogarszająca się jakość wód w pozostałych kąpieliskach na terenie powiatu, co przedstawia tabela sporządzona na podstawie badań i zestawień udostępnionych przez Powiatową Stację Sanitarno-Epidemiologiczną w Szczecinku.
       Zjawisko to jest wynikiem intensywnego zagospodarowywania brzegów rzek i jezior na potrzeby budownictwa letniskowego i jednorodzinnego bez jednoczesnego rozwoju infrastruktury sanitarnej, braku lub nieszczelności kanalizacji w miastach, braku lub nieszczelności szamb w gospodarstwach wiejskich, powszechnego występowania nielegalnych wylewisk ścieków, niewłaściwego dozowania nawozów sztucznych i organicznych, braku sprawnych systemów oczyszczania ścieków.
       Stan techniczny oczyszczalni ścieków na terenie powiatu szczecineckiego od zeszłego roku nie uległ większym zmianom. Komunalne oczyszczalnie ścieków posiadają miasta: Szczecinek z podłączoną siecią z Godzimierza i części Trzesieki, Barwice z podłączoną siecią ze Starego Chwalimia, Biały Bór (z części miasta), Borne Sulinowo z siecią zbierającą nieczystości z Krągów i z osiedla Jeleń oraz ze Szkoły Podstawowej w Jeleniu oraz wsie: Łubowo, Równe, Sławno, Turowo, Białowąs, Wierzchowo, Grzmiąca z siecią w Lubogoszczy, Suchej i Krosinie.
       W celu zatrzymania postępującej degradacji wód niezbędne jest wprowadzenie całorocznych, systematycznych kontroli gospodarki ściekowej na terenie powiatu.
W tym zakresie:

• gminy zobowiązane są na mocy ustawy o utrzymaniu porządku i czystości w gminach (Dz. U. Nr 132, poz.622 ze zmianami) do prowadzenia ewidencji:

  • zbiorników bezodpływowych w celu kontroli częstotliwości ich opróżniania oraz w celu opracowania planu rozwoju sieci kanalizacyjnej,
  • przydomowych oczyszczalni ścieków w celu kontroli częstotliwości i sposobu pozbywania się komunalnych osadów ściekowych oraz w celu opracowania planu rozwoju sieci kanalizacyjnej.

• starosta wykonuje zadania z zakresu administracji rządowej, polegające na wydawaniu na wniosek strony pozwoleń wodnoprawnych dla zakładów innych niż szczególnie szkodliwe dla środowiska na :

  • wprowadzanie ścieków do wód i do ziemi,
  • pobór wód powierzchniowych i podziemnych,
  • budowę urządzeń wodnych.

OCHRONA WÓD PODZIEMNYCH

       Niezwykłym bogactwem naszych terenów są duże i zasobne zbiorniki wód podziemnych. Znajdują się one przeważnie w utworach czwartorzędowych. Są to wody czyste, nadające się do spożycia bez uzdatniania lub po usunięciu nadmiernych ilości związków żelaza i manganu. Wody podziemne są stosunkowo dobrze chronione w sposób naturalny. Naturalna bariera dla pionowej migracji zanieczyszczeń w postaci grubych warstw glin okazuje się być niewystarczająca, gdyż coraz częściej dochodzi do ich antropogenicznego zanieczyszczenia, głównie na skutek niewłaściwej gospodarki ściekowej tak pojedynczych gospodarstw jak i dużych zakładów.
       Coraz częściej w wodzie surowej stwierdza się występowanie obok związków żelaza i manganu takich związków jak: azotany, azotyny, siarkowodór oraz niewłaściwy skład bakteriologiczny i zapach gnilny. Są one typowymi zanieczyszczeniami wynikającymi z działalności człowieka.

       Ochrona wód gruntowych polega głównie na racjonalnym gospodarowaniu ich zasobami, tak by nie uległy one wyczerpaniu, zapewnieniu ich ochrony przed zanieczyszczeniami z powierzchni ziemi oraz podczas eksploatacji.
       Od dnia 1 stycznia 2002r wraz z wprowadzeniem nowej ustawy Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 ze zmianami) zniesiony został obowiązek wyznaczania wokół ujęć wód podziemnych stref ochrony pośredniej w przypadku, gdy nie są one chronione w sposób naturalny przez utwory nieprzepuszczalne. Nowa ustawa przenosi niejako odpowiedzialność z organów administracyjnych na właściciela urządzeń. Obecnie strefy takie ustala na wniosek i koszt właściciela ujęcia właściwy Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej (art. 58 wyżej cyt. ustawy).
       Do najważniejszych zadań w zakresie ochrony wód podziemnych realizowanych przez Wydział Rolnictwa, Leśnictwa i Ochrony Środowiska należą;

• zewidencjonowanie ujęć wód podziemnych,
• zabezpieczenie i likwidacja nie eksploatowanych studni, stanowiących potencjalne źródło zanieczyszczenia zbiorników wód podziemnych.

       Problemem jest wciąż słabo rozwinięta sieć wodociągowa na terenie powiatu. Miejscowościami niezwodociągowanymi (po myślniku podano liczbę ludności), według danych Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Szczecinku (stan na marzec 2002) są:

• w gm. Barwice: Knyki - 274, Smuga - 10, Gąski - 5, Nowy Grabiąż - 12, Uradz - 24 (mieszkańcy korzystają z wodociągu zasilanego z ujęcia, którego właściciel jest nieuchwytny), Wojsławiec - 23;
• w gm. Biały Bór: Bagniewko - 6, Borzęcino - 12, Donimierz - 8, Jawory - 4, Kamienna -26, Kierzkowo - 26, Linowo - 22 (istnieje wodociąg lokalny zasilający ośrodek Pro Bono), Lubiesz - 7, Ponikwa - 22, Radzewo - 23 (mieszkańcy korzystają z wodociągu zasilanego z ujęcia prywatnego), Rzyszczewko - 11, Stepno - 4, Zduny - 9;
• w gm. Borne Sulinowo: Czochryń - 13, Grzywnik - 12, Jeziorna - 8, Kolanowo - 25, Komorze - 39, Kucharowo - 68 (tym 30 ma wodę z 2 wodociągów lokalnych), Starowice - 41;
• w gm. Grzmiąca: Glewo - 14, Kamionka - 2, Owczary - 6;
• w gm. Szczecinek: Brzeźno - 32, Brzostowo - 22, Buczek - 17, Dąbrowa - 9, Dębrzyna - 4, Dobrogoszcz - 42, część Grąbczyna - 30 (105 ma wodociąg), Grąbczyński Młyn - 1, Grochowiska - 108 (w tym 26 ma wodę złej jakości z należącego do nich wodociągu po PGR), Jadwiżyn - 16, Janowo - 68, Krasnobrzeg - 2, Łączka - 4, Łozinka - 6, Malechowo - 1, Nizinne - 8, Nowe Gonne - 64, Opoczyska - 10, Pietrzykowo - 34, Siedlice - 2, Sierszeniska - 41 (w tym 21 ma wodę złej jakości z należącego do nich wodociągu po PGR), Skalno - 8, Sławęcice - 61, Smolniki - 2, Tarnina - 29, Wielisławice - 79, Węglewo - 59, Zamęcie - 6, Zielonowo - 1.

GOSPODARKA RYBACKA

       Od dnia 1 stycznia 2002r zgodnie z art. 124 pkt 7 ustawy Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 ze zmianami) nie jest wymagane pozwolenie wodnoprawne na rybackie korzystanie z wód powierzchniowych. Wydane dotychczas pozwolenia zachowują ważność do 1 stycznia 2005r. Wygaśnięcie pozwolenia wodnoprawnego stwierdza wojewoda.
Obecnie na terenie Powiatu Szczecineckiego działają dwie Społeczne Straże Rybackie:

• działająca od 4 listopada 1999r. Społeczna Straż Rybacka przy Okręgu PZW w Koszalinie, obecnie licząca 42 strażników;
• powołana w dniu 28 czerwca 2002 Społeczna Straż Rybacka przy Przedsiębiorstwie Rybackim Sp. z o.o. w Szczecinku, licząca 13 strażników.

       Organizacje te mają na celu wspomaganie działań Państwowej Straży Rybackiej i Policji w zwalczaniu kłusownictwa na wodach PZW i Przedsiębiorstwa Rybackiego Sp. z o.o. w Szczecinku oraz sprawowanie kontroli nad prawidłową gospodarką rybacką na naszym terenie. Według kwartalnych sprawozdań z działalności SSR przy Okręgu PZW w Koszalinie, na terenie powiatu :

• w IV kwartale 2001r. przeprowadzono 25 kontroli (skontrolowano 71 osób, ujawniono 4 przestępstwa)
• w I kwartale br. przeprowadzono 8 kontroli (skontrolowano 14 osób, ujawniono 4 przestępstwa oraz 3 wykroczenia);
• w II kwartale br. przeprowadzono 28 kontroli (skontrolowano 119 osób, ujawniono 5 przestępstw oraz 12 wykroczeń).

OCHRONA PRZED PROMIENIOWANIEM NIEJONIZUJĄCYM

       Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zmianami) wprowadziła od 1 października nowy rodzaj pozwoleń. Są to tzw. pozwolenia na emitowanie pól elektromagnetycznych.
Obowiązek uzyskania takiego pozwolenia dotyczy:

1. linii i stacji elektroenergetycznych o napięciu znamionowym 110 kV lub wyższym,
2. instalacji radiokomunikacyjnych, radionawigacyjnych i radiolokacyjnych, których równoważna moc promieniowana izotropowo jest równa 15 W lub wyższa, emitujących pola elektromagnetyczne o częstotliwościach od 0,03 MHz do 300.000 MHz.

       Zgodnie z zapisem ustawy takie pozwolenie powinny uzyskać wszystkie stacje bazowe telefonii komórkowej. Do tej pory w Starostwie Szczecineckim złożono jedynie dwa wnioski o wydanie przedmiotowych pozwoleń.
       Niezależnie od powyższego obowiązku każda nowo powstała inwestycja zaliczona na podstawie odrębnych przepisów do instalacji mogących pogorszyć stan środowiska (między innymi stacje bazowe telefonii komórkowej) lub szczególnie szkodliwych dla środowiska, podlega zupełnie nowej procedurze oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ), podczas której na każdym etapie procesu inwestycyjnego (decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, pozwolenie na budowę, zmiana sposobu użytkowania) sporządzany jest raport o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko a inwestycja poddana jest konsultacji społecznej.

Do tej pory procedurze OOŚ poddane zostały następujące stacje bazowe telefonii komórkowej:

       Urządzenia nadawcze i ich systemy antenowe wytwarzają i wypromieniowują do otoczenia energię elektromagnetyczną, która mimo braku możliwości jonizacji cząstek (stąd nazwa - promieniowanie niejonizujące), może wywołać we wszystkich ciałach materialnych, a więc i organizmach ludzkich prądy elektryczne, dodatkowe w stosunku do występujących w sposób naturalny w ciele człowieka.
       Powstające w organizmie dodatkowe prądy, których wartość zależy od poziomu oddziaływującego pola oraz jego częstotliwości, mogą powodować przy długotrwałym oddziaływaniu pół elektromagnetycznych zakłócenia w pracy układu nerwowego oraz układu krążenia. Zakłócenia te mogą prowadzić do bezpośrednich dolegliwości związanych z pracą w/w układów bądź do zmniejszenia odporności organizmu, przyczyniając się do zwiększenia podatności zapadania na różne choroby.
       Stacje bazowe lokalizowane są w sposób zapewniający występowanie częstotliwości fal, w których przekroczone są dopuszczalne normy w miejscach niedostępnych dla ludzi (na dużch wysokościach).
       Należy pamiętać, że absorpcja wypromieniowanej energii dotyczy też fauny, flory, gleby, wody i powietrza.

GOSPODARKA ODPADAMI

       Zgodnie z nową ustawą o odpadach obowiązującą w Polsce od października 2001r. wytwórcy odpadów, w zależności od ilości i jakości posiadanych odpadów zobowiązani są do posiadania decyzji zezwalającej na ich wytwarzanie, uzyskania decyzji zatwierdzającej program gospodarki odpadami, bądź złożenia informacji o wytwarzanych odpadach - wydawaniem decyzji oraz przyjmowaniem informacji zajmuje się Starosta jeśli dotyczy to inwestycji mogących pogorszyć stan środowiska oraz pozostałych inwestycji lub Wojewoda jeśli dotyczy to inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska.
       Ustawa o opakowaniach i odpadach opakowaniowych oraz ustawa o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i depozytowej nałożyła na przedsiębiorców obowiązek zapewnienia odzysku, a w szczególności recyklingu odpadów opakowaniowych ( z tworzyw sztucznych, aluminium, papieru i tektury, szkła gospodarczego, drewna i tekstyliów ) oraz odpadów poużytkowych ( urządzeń klimatyzacyjnych, chłodniczych, chłodziarek i zamrażarek typu domowego, akumulatorów ołowiowych, niklowo-kadmowych, baterii galwanicznych, olejów smarowych, lamp wyładowczych, opon ). Dla przykładu przedsiębiorca, który zajmuje się detaliczną sprzedażą akumulatorów ma obowiązek przy ich sprzedaży przyjąć akumulatory zużyte. Jeżeli kupujący nie przekaże zużytego akumulatora, sprzedawca pobiera od niego 30zł tytułem opłaty depozytowej. W związku z tym ustawowym zapisem do chwili obecnej Wydział Rolnictwa, Leśnictwa i Ochrony Środowiska wydał 6 zezwoleń na prowadzenie działalności w zakresie zbieranie odpadów w postaci akumulatorów.
       Reasumując, w roku 2001 oraz 2002 tj. do 20 sierpnia br. Wydział RS rozpatrzył 105 wniosków z zakresu gospodarki odpadami na terenie naszego powiatu.

DANE DOTYCZĄCE ODPADÓW KOMUNALNYCH:

       Zgodnie z "ustawą wprowadzającą" Wydział Rolnictwa, Leśnictwa i Ochrony Środowiska zobowiązał zarządzających składowiskami odpadów do sporządzenia przeglądów ekologicznych składowisk w terminie do 30 czerwca 2002r. Do chwili obecnej złożono 5 przeglądów. Stan techniczny składowisk nie uległ zasadniczo zmianie w porównaniu z latami poprzednimi. Składowisko odpadów w Białym Borze oraz w Barwicach kwalifikuje się do uzyskania pozwolenia na budowę składowiska, którego przedmiotem będzie przebudowa obiektu bądź od razu rekultywacja. Ponadto prowadzona jest niewłaściwa eksploatacja tych obiektów polegająca na niestosowaniu izolacji warstw odpadów, nie zbieraniu i odprowadzaniu odcieków z kwater składowisk. Składowisko w Bornem Sulinowie, Trzesiece oraz Grzmiącej wybudowane zostały zgodnie z przepisami ochrony środowiska i eksploatowane są z nielicznymi wyjątkami ( brak wagi - brak ewidencji ilościowej odpadów, sporadycznie nie przykrywa się odpadów, w Grzmiącej zbiornik na odcieki jest zbyt rzadko opróżniany) w sposób prawidłowy. Ponadto w poszczególnych gminach nadal istnieją wiejskie punkty gromadzenia odpadów. Szczegółowe informacje na temat odpadów komunalnych zamieszczono w tabeli poniżej.

ODPADY MEDYCZNE I WETERYNARYJNE:

       Na terenie Powiatu Szczecineckiego szacunkowa, łączna ilość odpadów medycznych wynosi 32 Mg/rok (dane zebrane na podstawie oświadczeń wytwórców odpadów medycznych). Pochodzą one ze:

• szpitala powiatowego w Szczecinku,
• 7 przychodni i ZOZ z terenu powiatu,
• 13 punktów weterynaryjnych i lecznic zwierząt,
• prywatnych praktyk lekarskich.

       W chwili obecnej blisko 90% odpadów medycznych spalanych jest w sposób niezgodny z przepisami.
       W roku 2001 oraz 2002 uporządkowano większość odpadów medycznych pochodzących z prywatnych praktyk lekarskich oraz ZOZ z terenu powiatu ( przyjęto 49 informacji na temat wytwarzanych odpadów). Są one przekazywane do termicznego unieszkodliwienia do spalarni w Koszalinie, Gorzowie Wielkopolskim oraz w Chojnicach.
       * W celu uporządkowania gospodarki odpadami medycznymi na terenie powiatu podjęto decyzję o budowie instalacji do termicznego przekształcania odpadów. W lipcu br. został rozstrzygnięty przetarg na wykonanie instalacji termicznego przekształcania odpadów medycznych i weterynaryjnych typu WPSN 2500C, która znajdowała się będzie na terenie SPZOZ w Szczecinku. Technologia typu WPSN odbywać się będzie na zasadzie pełnej pirolizy, czyli rozkładu odpadów za pomocą wysokiej temperatury i bez dostępu tlenu. Powstający z rozkładu gaz pirolityczny oczyszczany jest dwuetapowo: na złożu wapienno-węglowym i w strefie przegrzania. Proces rozkładu przebiega w temperaturze 550-6000C. Koszt wybudowania tego typu instalacji wyniesie 1 199 030 zł. Oddanie do użytku utylizatora EKOFORMA Sp. z o.o. upływa 23 lutego 2003r.
       * Kolejną inwestycją porządkującą sprawy odpadów na terenia powiatu jest przystąpienie do prac nad utworzeniem Powiatowego Programu Gospodarki Odpadami. W czerwcu br. dokonano wyboru wykonawcy programu, jest nim ARKA KONSORCJUM S.A. w Poznani. Przeprowadzono jedno spotkanie robocze, kolejne zaplanowano w miesiącu wrześniu. W tym celu nawiązano również współpracę z Politechniką Koszalińską. Obecnie zbierane są informacje i prowadzone badania nad jakością i ilością powstających odpadów. Opracowanie zakłada powstanie jednocześnie siedmiu dokumentów: głównego, określającego Powiatowy Program Gospodarki Odpadami oraz sześciu Gminnych Programów Gospodarki Odpadami. Będzie to kompleksowe, spójne rozwiązanie problemów gospodarki odpadami na terenie powiatu oraz wywiązanie się z ustawowego obowiązku posiadania takiego opracowania.

REKULTYWACJA

       Ustawa Prawo ochrony środowiska z dniem 1 października 2001r nałożyła na władających powierzchnią ziemi, na której występuje zanieczyszczenie gleby lub ziemi albo niekorzystne przekształcenie naturalnego ukształtowania terenu, obowiązek przeprowadzenia rekultywacji. Warunki tej rekultywacji, zgodnie z art. 106 cyt. ustawy, uzgadnia starosta.

       W Powiecie Szczecineckim, zlokalizowano w 1973r. na terenie Miasta Szczecinka (Kwieciszewo), na działce nr 57/1 obręb 22, składowisko odpadów niebezpiecznych po środkach ochrony roślin (mogilnik).
       Mogilnik wykonany został na terenie dawnego składowiska odpadów dla Miasta Szczecinka, w odległości ok. 100m od najbliższej zabudowy mieszkalnej i 80 m od drogi krajowej Koszalin-Poznań. Eksploatację składowiska zakończono w 1989 roku, a teren na którym było zlokalizowane ogrodzono i oznakowano.
       W wyniku starań Wydziału Rolnictwa, Leśnictwa i Ochrony Środowiska Starostwa Szczecineckiego w 2000r. mogilnik objęty został programem likwidacji składowisk po środkach ochrony roślin znajdujących się na terenie naszego województwa, zainicjowanym przez Zachodniopomorski Urząd Wojewódzki.
       W dniu 20 września 2001roku Wojewoda Zachodniopomorski zlecił firmie SEGI-AT z Warszawy działającej w porozumieniu z Państwowym Instytutem Geologicznym, likwidację wybranych 11 największych z 39 mogilników, w tym także mogilnika w Kwieciszewie. W wyniku realizacji tego zadania przeprowadzono likwidację mogilnika w Kwieciszewie , która przebiegała w następujących etapach: